Fascynująca woda

Ruch wody fascynuje. Tryskając, bulgocząc i szemrząc, woda ożywia bliskie nam miejsca i sprawia, że z chęcią w nich odpoczywamy. Najwspanialsze jest to, że miniaturowy ogródek wodny można urządzić w najmniejszym zakątku. Wystarczą odpowiednie rośliny i trochę pielęgnacji, a nasze oczko wodne długo będzie stanowiło źródło radości.
Woda działa na wszystkie ludzkie zmysły. Wzrok ogarnia jej połyskującą powierzchnię, która nieporuszona jest niczym zwierciadło. Jeśli patrzy się przez czystą wodę, obrazy załamują się i zmieniają. Kiedy woda się poruszy, rozpraszają się w fantastyczny sposób. W końcu, zmieszana nurtem, staje się nieprzezroczysta.
W pobliżu wody panuje przyjemny mikroklimat, na który składa się: temperatura, wilgotność powietrza i parowanie. Obecność stawu albo fontanny jest szczególnie miła w miejscach wypoczynku. Ponadto woda wzmacnia zapachy.

Historia

źródła, zbiorniki wodne, kaskady występowały od wieków w ogrodach różnych kultur. Fontanny zlokalizowane w publicznych miejscach dekorowały i ożywiały miejsca spotkań i kontemplacji. W Persji ok. 1000 lat p.n.e. zbiorniki wodne były przywilejem ogrodów pałacowych, gdyż woda była wówczas dobrem limitowanym. Występuje ona także w Koranie w opisach raju (rajski ogród przecinają cztery rzeki życia, a pośrodku jest fontanna) Motyw ten rozprzestrzenił się wraz z Islamem, dlatego wodę odnajduje się zarówno w ogrodach Maurów w południowej Hiszpanii, jak i w indyjskich.

Za czasów cesarstwa rzymskiego ogrody patrycjuszy były ozdabiane przez różne urządzenia wodne i płytkie kanały (np. ogrody Pompei).
W średniowieczu zaczęły dominować ogrody klasztorne i zakonne. Jednak woda w celach dekoracyjnych stosowana była rzadko.
Woda była także nieodzownym elementem ogrodów w Chinach i Japonii. Według filozofii taoistycznej rzeki i strumienie są arteriami natury, a skały szkieletami ziemi. To właśnie w Japonii zaczęły powstawać pierwsze ogrody wodne.
W epoce odrodzenia pojawiło się mnóstwo elementów wodnych, jak fontanny, kaskady i strumienie stylizowane na różnych poziomach
W baroku powstawały ogromne baseny w kształcie figur prostych i fontanny, w których kunszt architektoniczny i rzeźbiarski był najważniejszy. Ogrody barokowe są nazywane klasycznymi i regularnymi lub symetrycznymi.
Wiek XVIII i XIX to czas ogrodów krajobrazowych, w których woda to duże i naturalne stawy o łagodniejszych liniach i brzegach, bujnie obrośnięte trawą, krzewami i drzewami.

Naturalny ogród wodny

Jest to tak zaprojektowany i urządzony ogród wodny, by w jak największym stopniu naśladował naturę. Dlatego też, jeśli ktoś ma zamiar założyć staw naturalny, powinien najpierw zapoznać się z jego pierwowzorem.
Naturalne zbiorniki nie sprawiają prawie żadnych problemów, gdyż napływająca woda stale uzupełnia braki. Taki zbiornik jest idealnym miejscem do hodowli ryb i innych drobnych zwierząt wodnych, a nawet mogą się tam zadomowić kaczki, łabędzie i inne ptactwo wodne.

Naturalne oczko wodne powinno mieć jak największą powierzchnię (min. 15 20 m2) i zróżnicowaną głębokość (od 10 do 150 cm). Powinno być również zasilane odpowiednią ilością wody opadowej i gruntowej. Jednak w większości przypadków stawy mają izolację wodoszczelną, uniemożliwiającą wypełnianie ich wodą gruntową. Lepiej wtedy napełnić zbiornik wodą wodociągową.
Tak zbudowany zbiornik daje ogromne możliwości zróżnicowania roślinności (od gatunków przybrzeżnych do roślin wody głębokiej, podwodnych i pływających). Do takiego stawu można wpuścić kilka gatunków ryb ozdobnych, natomiast ślimaki, żaby, owady na ogół sprowadzają się same.
Przy budowie naturalnych oczek wodnych ważne jest wywołanie iluzji, że woda w tym miejscu jest od zawsze i zbiera się tam samoistnie. Brzegi stawu powinny być łagodne, bez ostrych rysów. Często są umacniane głazami narzutowymi i otoczakami. W ten sposób powstają zagłębienia i płycizny. Przy wyborze materiałów powinno się wykorzystać naturalne kamienie z najbliższego otoczenia (różne wielkości i kształty).
W stawie, nie tylko naturalnym, warto zadbać, by woda była w ruchu (najlepiej odtworzyć fragment strumienia lub kaskady).
Niewiele roślin do ogrodu naturalnego znajdziemy w sklepach, dlatego powinniśmy przynieść rośliny z łąk, stawów, i jezior. Pamiętajmy, że w Polsce występują również rośliny pod ochroną, dlatego niezbędny jest atlas roślin wodnych lub fachowe doradztwo. Znad leśnych rowów i sadzawek można przynieść rzęsę drobną, strzałkę wodną, pałkę szerokolistną czy żabieniec i babkę wodną. Nad rzekami i na wilgotnych terenach znajdziemy kaczeńce, niezapominajki, wiązówkę błotną, trawy, turzyce i sitowce.

Do zalet Do zalet stawu naturalnego zaliczamy:

• wzbogacenie różnorodności biologicznej,
• harmonijne połączenie z ogrodem,
• niewielki wkład pracy w pielęgnację.

Do wad zaliczamy:

• wymóg dużej powierzchni,
• koszty wynikające z założenia,
• pielęgnację wymagającą fachowej wiedzy.naturalnego zaliczamy:
• wzbogacenie różnorodności biologicznej,
• harmonijne połączenie z ogrodem,
• niewielki wkład pracy w pielęgnację.

Do wad zaliczamy:

• wymóg dużej powierzchni,
• koszty wynikające z założenia,
• pielęgnację wymagającą fachowej wiedzy.o zalet stawu naturalnego zaliczamy:
• wzbogacenie różnorodności biologicznej,
• harmonijne połączenie z ogrodem,
• niewielki wkład pracy w pielęgnację.

Do wad zaliczamy:

• wymóg dużej powierzchni,
• koszty wynikające z założenia,
• pielęgnację wymagającą fachowej wiedzy.

Staw ozdobny

Przy zakładaniu stawu ogrodowego istotna jest forma całego założenia ogrodowego, ale także powinno się uwzględnić styl architektoniczny domu. Stawy ozdobne są często podniesione, dodatkową atrakcją może być kaskada, oryginalna rzeźba, mostek i ciekawe oświetlenie.

Jeśli chodzi o kształt, to projekt stawu ozdobnego nie musi opierać się na regularnej figurze geometrycznej. Można wykonać nerkowaty zbiornik w stylu lat siedemdziesiątych, brzegi stawu w postaci wijącej się wstęgi, okrągłe, owalne, prostokątne lub kwadratowe.

Japoński styl

Ogrody japońskie to prawdziwe dzieła sztuki i poza Japonią stanowią mniej lub bardziej udane naśladownictwo. Jeżeli decydujemy się na taką formę ogrodu wodnego, to teren powinniśmy ogrodzić skromnym płotem. W ogrodzie japońskim trzeba zwracać dużą uwagę na mnóstwo szczegółów, które wpłyną na efekt całości. Materiały powinny zawsze być naturalne.
Dużą rolę w ogrodzie odgrywają kamienie, które tworzą jego szkielet.

Rodzaj i wielkość głównych kamieni decydują o skali innych elementów np. latarni, ogrodzeń, drzew czy krzewów. Brzegi stawów mają łagodne linie i są tak ukształtowane i obsadzone, że z jednego miejsca nie można zobaczyć całego lustra wody. Strumienie mają jak gdyby przepływać przez ogród, nie powinno być widać skąd i dokąd płyną.

Nieodzowny element architektury ogródka stanowią mostki budowane z drewna lub kamienia.
Najbardziej okazałym elementem ogródka japońskiego są drzewa i krzewy. Najważniejsze to te, które podkreślają jego odrębność i oryginalność. Jednym z najczęściej wykorzystywanych drzew jest sosna uważana w Japonii za symbol długowieczności. Popularne gatunki to: sosna japońska, sosna Thunberga, sosna drobnokwiatowa. Również gatunki europejskie, takie jak: sosna czarna, kosodrzewina lub sosna pospolita, jodły i żywotniki. Z krzewów liściastych zimozielonych - bukszpany, laurowiśnie, ostrokrzewy, mahonie, a z roślin kwitnących - różaneczniki i azalie, kosaćce, piwonie, liliowce zawilce. Symbol ogrodu to klon palmowy lub inne podobne gatunki. Również ważne są wiśnie - symbol Japonii - Kraju Kwitnącej Wiśni.

Mini ogródek wodny w pojemniku

Jest to wielka szansa dla tych, którzy nie mają wystarczająco dużo miejsca na prawdziwe oczko wodne lub brak im czasu na pielęgnację.

Pojemnik taki może być ustawiony na tarasie. Najlepszy efekt dają pojemniki ceramiczne, drewniane, metalowe, (ale tylko z metali nierdzewnych lub ocynkowanych). W pojemnikach można uprawiać rośliny pływające, np. karłowate grzybienie oraz sitowie rozpierzchłe. Rośliny te sadzimy do małych doniczek, podłoże z wierzchu wysypujemy małymi kamyczkami lub tłuczniem. Następnie doniczki z roślinami umieszczamy w naszym oczku wodnym.

Jeśli pojemniki są dość głębokie (30 50 cm), to niektóre rośliny wymagające płytkiej wody muszą stać na podwyższeniu. W naszej strefie klimatycznej zima może zniszczyć nasze oczko wraz z roślinnością. Rośliny wyjmujemy i dołujemy w ogrodzie, a wodę z pojemnika wylewamy. Zadołowane rośliny należy zabezpieczyć przed mrozem i okryć chrustem lub ściółką z liści.

Strumienie i kaskady

Każdy, kto spotkał się z naturalnym strumykiem górskim, zapragnął mieć podobny w swym ogrodzie. Spokojny i powolny ruch wody, szemrzącej i pluskającej o przybrzeżne kamienie, w cudowny sposób uspokaja i relaksuje.
Oczko wodne stanowi ujście dla strumyka. Zbiera się tam więcej wody, jest większa głębokość i bez trudu można zamontować pompę, która wymusza obieg wody. Wybór roślinności zależy od intensywności przepływu wody w strumyku.

W szerszym korycie, gdzie woda płynie wolno, najlepsze będą rośliny, takie jak np: wyczyniec czerwonożółty, łączeń baldaszkowy, pałka drobnolistna, ponikło. Gdy strumień ma duży spadek i wąskie koryto, woda płynie w nim dość wartko.

Rośliny sadzimy we wnękach między kamieniami lub nad brzegiem strumyka, np; kaczeńce, niezapominajki, trojeść rozesłaną, kropliki, kosaćce oraz trawy ozdobne, paprocie i bergenie.
Strumienie mogą być uzupełnieniem różnych form ogrodów, zarówno stawów naturalnych, jak i japońskich. Dlatego, projektując oczko wodne, warto pamiętać o strumyku, zwłaszcza wtedy, gdy możemy wykorzystać naturalny spadek terenu.

Łąka błotna

Jest to teren stale wilgotny, a nawet podmokły, usytuowany w pobliżu oczka wodnego, gdzie możemy uprawiać wiele roślin wymagających bagiennej strefy. Teren do uprawy roślinności bagiennej trzeba wyłożyć folią, tak jak oczka. Wykonuje się wtedy niezbyt głęboki (50 cm) wykop dobrego kształtu i wielkości, który po uszczelnieniu wypełnia się podłożem.

Zbiorniki z gliny, iłu, bentonitu

Do budowy takich zbiorników stosuje się glinę (bez kamieni, oczyszczoną, ponieważ straci szybko szczelność) lub ił. Dawniej były to materiały powszechnie stosowane do budowy stawów hodowlanych oraz zbiorników przeciwpożarowych. Materiał musi być wilgotny, umożliwiający ubijanie 40-50 cm warstwy. Po rozłożeniu gliny lub iłu w wykopie należy ubijakiem ubić i wygładzić powierzchnię, żeby nie było żadnych szczelin. Na koniec bierzemy szczotkę, którą wygładzamy powierzchnię, wcierając tzw. gliniany szlam.
Betonit to trochę egzotyczna nazwa. Jest to jednorodna skała ilasta, mająca silne właściwości absorbujące i wiążące, dzięki czemu stosuje się ją do otoczkowania nasion, uszczelniania rur ceramicznych.
Wszystkie te materiały są ekologiczne i naturalne, dlatego w wykonanych z nich zbiornikach bardzo dobrze rozwija się życie biologiczne, gdyż rośliny i zwierzęta czują cząstkę naturalnego środowiska.

Gotowe zbiorniki

Gotowe zbiorniki są budowane zasadniczo z polietylenu PE i z ABS - zbiorniki elastyczne. Większość zbiorników ma kilka zróżnicowanych stref głębszych, umożliwiających sadzenie rozmaitych roślin wodnych i podwodnych. Dla instalowania takiego zbiornika bardzo ważne jest stabilne podłoże i prawidłowe ustawienie poziome. Nieładne plastikowe brzegi można zamaskować tzw. kieszeniami jutowymi do obsadzenia roślinnością. Miejsce już wykopane należy wyłożyć 10-centymetrową warstwą piasku lub rozłożyć matę, która zapewni większą ochronę przed uszkodzeniem. Po ułożeniu zbiornika niezbędne jest jego wypoziomowanie. Następnie należy rozłożyć matę jutową z kieszeniami oraz obsadzić roślinnością, napełnić wodą i po paru dniach wpuścić ryby.

Filtry i pompy

W dużych stawach nie musimy stosować żadnych dodatkowych urządzeń, które zapewniają np. czystość wody. Odpowiednia ilość roślin, z drzewami włącznie, mikroorganizmy i inne zwierzęta gwarantują prawidłowy obieg materii. W małych oczkach jest to trudne. Wtedy jest konieczne stosowane filtrów do jej oczyszczania.

Wyróżnia się dwa rodzaje filtrów:  

1. Filtry biologiczne, w których niepożądane substancje znajdujące się w wodzie rozkładane są przez bakterie. Montowane są poza obrębem stawu, a przepływająca przez nie woda przechodzi przez różne warstwy bakterii. Taki proces trwa jakiś czas. Filtry biologiczne mają duże zbiorniki, a wiec jest konieczność ich dobrego zamaskowania wśród roślinności nadbrzeżnej.

2. Filtry mechaniczne. Wielkość filtra zależy od tego, jak duży zbiornik będziemy oczyszczać. Oczyszczanie mechaniczne polega na filtrowaniu wody przez specjalne pianki, które mają różnej wielkości pory. Proces ten odbywa się przez oczyszczenie wody z większych zanieczyszczeń, a następnie pianki o mniejszych porach przechwytują drobne zanieczyszczenia. Każdy filtr wymaga regularnego czyszczenia, zgodnie z instrukcją obsługi.

Pompy napędzają fontanny, kaskady, strumyki, zapewniają obieg wody między oczkiem a filtrem. Są one zasilane prądem elektrycznym, tak, więc ważną rolę odgrywają tu względy bezpieczeństwa. Pompa, dzięki pracy wirnika, zasysa wodę z jednej strony i tłoczy ją do drugiej. Pompy są również napędem fontanny. Są one czymś wręcz magicznym. Z chwilą, gdy zamontujemy zestaw składający się z pompy, statuetki oraz rozpylacza lub pompy z dyszą, która jedynie wzrusza powierzchnię wody w sadzawce, stwarzamy cudowny, dynamiczny efekt. Fontanny są również niezwykle praktyczne, ponieważ ruch wody wzbogacają w tlen. Istnieją różne typy fontann, np. tryskająca prostym strumieniem nawet do 10m (w zależności od wydajności pompy), gejzerowa, dzwon, itp. Fontanna powinna być tak zainstalowana, by tryskające strumienie wody spadały do oczka.W przeciwnym razie będą duże straty wody i trzeba będzie je ciągle uzupełniać.

Wydrukuj